Fusien Bijl de Vroe, directeur Vereniging Rembrandt

Gedeelte van de tekst uitgesproken door Fusien Bijl de Vroe, tijdens opening tentoonstelling Carla Rodenberg, 9 november 2012.

Gevraagd de tentoonstelling van werk van Carla Rodenberg te openen,
Onmiddellijk ja gezegd om verschillende redenen:
Als eerste en belangrijkste reden fan van het werk van Carla,
Als tweede reden altijd geïnteresseerd in portretkunst
Als derde reden dat Carla een tentoonstelling hoort te hebben in Museum Gouda
(haar eerste one woman show in dit museum, ondersteund door prachtig zilver van Gerard)
En als laatste reden mijn band met dit museum vanaf jongsaf aan, waarmee ik begin: omdat ik dit museum vaak bezocht met mijn moeder en m.n. als herinnering heb het ruim waar we nu staan met al die koppen op de schuttersstukken (89) en op weg naar de apotheek één kop in het bijzonder, het afgehakte hoofd op ooghoogte van een klein meisje. Een griezelmoment waar je toch naar toe getrokken werd.
Carla heeft naar mijn idee altijd het evenwicht weten te bewaren tussen de kunstenaar die zij is en het dienende van het portret. Dit kan alleen als de kunstenaar werkelijk geïnteresseerd is in het leren kennen van de zitter, maar tegelijkertijd geen concessies doet aan waar zij haar naam aan wil verbinden.
Juist die oprechtheid maakt dat voor mij haar portretten zich zo makkelijk voegen in de eeuwen van kunst in dit museum.
Maar het is een vermoeiend vak, dat van portretschilder: geïnteresseerd in de zitter, het vangen van het karakter en het maken van kunst. Een staand beroep waarbij met energie het gevecht aangegaan wordt. Zo leerde ook Sierk Schröder haar hoe die aanval op te zetten: de zitter zit, het doek op de ezel op afstand en naast het model, het palet weer op afstand van de ezel en daarachter een spiegel om ook figuurlijk afstand te kunnen nemen door in spiegelbeeld de vorderingen te kunnen volgen. U zult van hieruit in de laatste zaal een typerend zelfportret van Carla aan het werk gaan zien.
Dit alles maakt dat het ook voor Carla zo belangrijk is naast opdrachten ook vrij werk te maken. Om zo weer op te laden voor de opdrachten.
Dat het ezelstuk niet uit de tijd is bewijst Carla met haar portretten en haar vrije werk.
En juist die combinatie van vrij en opdracht is het uitgangspunt geworden van deze tentoonstelling.
Vrij werk, dat kan een portret zijn, waarbij Carla ‘los mag gaan’, waarbij het model geen eisen stelt aan gelijkenis, waarbij een heel klein doek wordt opgezet of juist een heel groot, smal in de hoogte of langwerpig. Over afgekeurde doeken mag heen geschilderd, waarbij juist dat afgekeurde portret dwingt een andere onderkleur op te zetten en daarmee Carla zichzelf ook dwingt van het gebaande pad te gaan.
Het kunnen ook boeketten zijn, bloemen praten niet terug, hard Maria Callas aan, en genieten van kleur en compositie zonder druk of dienstbaarheid.

Straks zullen wij de tentoonstelling gaan bekijken en naar mijn idee vanuit de juiste kant benaderen.
Vanuit deze 89 portretten door naar de zaal met goudleer behang uit de 17de eeuw, waartussen, hoog boven een oude kussenkast, een ‘vrije’ variant van één van de bekendste portretten van Carla. Uitzonderlijk dus, ook vanwege het medium waarin dit portret gemaakt is, de zeefdruk. Een voorwaarde voor de opdracht, een portret van HM de koningin geschikt voor openbare gebouwen.
Een uitzondering en hoewel bekend niet het medium van Carla.
Door naar de 18de eeuw waar Madame de Pompadour nu mag genieten van prachtige verse veldboeketten,
Naar de 19de eeuw waar u afloopt op een voorganger van Gerard de Kleijn, Dr Jan Schouten, weer even terug in zijn museum, die kijkt naar een zilveren schaal van Gerard, met daarnaast en bloemstilleven met zwarte achtergrond. Prachtig en waarom zwart? Onder het boeket een afgekeurd portret!
en waar u op de tegenoverliggende wand het vrije werk ziet,
Gerard, kleinzoon en zoon, een Gronings landschapje en een groot zelfportret, met haaks op deze wand een niet lang geleden voltooide opdracht, dat ik voorzichtig met een variant op een gezegde zou willen typeren als “kleuren maken de man”.
En dan naar de laatste zaal, de 20ste en 21ste eeuw.
Vrij werk, afgewisseld met een opdracht, het portret van de hoogleraar Angus Madison.
Volgens een 4 eeuwen oude traditie worden in Groningen de hoogleraren bij hun afscheid geportretteerd en in de senaatsgalerij gehangen, afgebeeld in toga en met onderscheidingen.
In deze traditie hangen in Groningen portretten van Wonder, van Veth, van Schröder en van Carla.
Deze hoogleraar, een grote man met een prachtige kop, werd meerdere malen door Carla geschilderd, in toga en aangezien hij zijn onderscheidingen niet kon vinden, een Russische onderscheiding waarvan hij niet meer wist waarom hij hem had en met een Zweedse professorale hoed op. Een eerder portret, zonder hoed, en volgens zowel de hoogleraar als Carla, veel beter, hield hij zelf, en een ander met een beremuts op kocht hij voor zijn dochter. Over afbeelden van karakter gesproken!
Het zelfportret wat ik al eerder beschreef, papavers, zilver, een Gronings landschap en een vrij portret op een langwerpig doek, geschilderd over een eerst staande versie van hetzelfde model.
Tot slot: het bruidje, dat ook afgebeeld stond op de uitnodiging. Een opdracht die uiteindelijk niet doorging, voor mij één van de mooiste portretten van Carla. Niet alleen vanwege de manier waarop deze jonge vrouw ons aankijkt, maar ook vanwege de prachtige streken wit en paars en wat blauw waarmee de sluier en ferme streken is afgebeeld. Met daarnaast een bloemstilleven, met diezelfde zekere streken en kleuren direct en zeker op het doek gezet. Kijkt u goed en u ziet de samenhang, hoe de vrije energie in het vrije werk terugkomt in de portretten.
U werd uitgenodigd voor een bescheiden tentoonstelling. Ik ben het daar niet mee eens. Juist deze werken in deze omgeving, wandelend door de eeuwen, laat u beter kijken en bewijst dat dat wat goed is groot en tijdloos is.


Hier vindt u ons

Museum Gouda
Achter de Kerk 14
2801 JX Gouda
Oosthaven 9 (tevens museumwinkel)
Routebeschrijving

Contact

T 0182 331 000
F 0182 331 019
info@museumgouda.nl

Laatste tweets

Gisteren werd het gerestaureerde kamerscherm onthuld, waarop het interieur te zien is van de krijgsraadkamer van he… https://t.co/kopi9b4vf4

RT @Unaniem: #MuseumSelfieDay @MuseumGouda best bijzonder dacht ik zo https://t.co/6jovfwV5Eg

MuseumGouda

Openingstijden

Dinsdag t/m zondag 11.00-17.00
Speciale feestdagen

Parkeertip: Q-park Bolwerk
Meer informatie

Nieuwsbrief

Op de hoogte blijven? Meld u dan snel aan voor onze nieuwsbrief!