Tentoonstelling ‘Geloof’ zoomt in op Pasen

Drie bekende denkers met uiteenlopende achtergronden stelden de tentoonstelling ‘Geloof’ samen: schrijver Arnon Grunberg, jurist, onderzoeker en docent Naema Tahir en schrijver en presentator Stephan Sanders. Zij kregen toegang tot de collectie van het Rijksmuseum Amsterdam en selecteerden ruim veertig objecten die samen reflecteren op de betekenis van geloof in de wereld van vandaag. In het licht van Pasen duiden Grunberg en Sanders ieder een gekozen kunstwerk: het schilderij ‘Ecce Homo’ van Matthias Stom en de sculptuur ‘Bewening van Christus’ van Meester Tilman.

Ecce Homo’ van Matthias Stom
Arnon Grunberg is een schrijver met grote belangstelling voor wat religie voor mensen en gemeenschappen betekent. Hij wil weten waarom mensen geloof nodig hebben om te leven. Hij selecteerde onder meer het schilderij ‘Ecce Homo’ van Matthias Stom. ‘Ecce Homo’ is Latijn voor ‘Zie de mens’. Dit zijn de woorden die de Romeinse bestuurder Pontius Pilatus uitsprak toen hij Jezus, gekroond met een doornenkroon, aan de menigte toonde, vlak voor zijn kruisiging.

Arnon Grunberg schrijft over dit werk in de tentoonstelling:

“Jezus, de Mensenzoon, offert zich om de mensheid te verlossen van de zonden en het lijden. Hij lijdt met de mensen mee. Daarin verschilt hij enorm van de Griekse goden die met de stervelingen speelden en hen zagen als vermaak. De leer van Jezus kan, ondanks diverse contradicties, worden samengevat: heb je naaste lief als jezelf. De vraag is of dat betekent dat je moet sterven voor je naasten? Welk offer eist de liefde?”

‘Bewening van Christus’
Stephan Sanders is columnist, essayist, schrijver. Hij heeft een Zuid-Afrikaanse vader en is geadopteerd door Nederlandse ouders die hem katholiek opvoedden. In de openingsfilm van de tentoonstelling vraagt hij zich af of iedereen onvoorwaardelijk ergens bij kan horen? En hoe ga je om met verlies van wat je dierbaar is? HIj ziet een rol voor rituelen, als middel om ons te verbinden met elkaar en met onze voorouders. Een van de voorwerpen die hij koos voor deze tentoonstelling is ‘Bewening van Christus’ uit ca. 1500 van Meester Tilman. Hij schrijft daarbij:

“We zien twee vrouwen bij een gestorven man, uitgevoerd als sculptuur in eikenhout, als om de hardheid van de scène te onderstrepen. Links biddend weten wij Maria, de moeder van de gestorvene, haar zoon, maar ook: haar bovenmenselijke zoon, mens en God. Maar er is in de wanhopige houding van de moeder geen transcendentie te ontdekken. Vergeet de wederopstanding: dit is het gebeitelde moment van het grote verlies, een moeder heeft haar zoon verloren.”

Thuiskomen, goedheid en schoonheid
De tentoonstelling bevat nog veel meer betekenisvolle objecten en verhalen: van een 15de-eeuws schilderij van de Italiaanse renaissanceschilder Sandro Botticelli (Judith met het hoofd van Holofernes) en een 19de-eeuws portret (Isabella) van Simon Maris tot een foto van schrijver Gerard Reve met een wijnglas en schedel bij een Mariabeeld door Vincent Mentzel. En van een Meissen porseleinen sculptuur van Urania (een van de negen muzen uit de Griekse mythologie, haar naam betekent ‘hemelse’) tot een tekening van de Taj Mahal. De kunstwerken gaan over universele onderwerpen als erbij horen en thuiskomen, goedheid en schoonheid, schuld en verlossing. Hoe kijken we met onze hedendaagse blik naar deze kunstschatten?

Grunberg, Tahir en Sanders kozen vooral wat hen persoonlijk raakt en een aspect van geloof belichaamt. In de korte film die in het begin van de tentoonstelling te zien is vertellen ze hierover hun verhaal.

“Geloof is niet perse gemaakt voor heiligen, maar juist ook voor mensen die dreigen om te vallen, in de goot te belanden. Ik snap de roeszoekende man in het Bijbelverhaal van De Verloren Zoon meteen: kan iemand me even verlossen van mezelf, van al die bagage die ik dag in dag uit met me meezeul, om maar door te kunnen gaan voor een man-uit-een-stuk?” Stephan Sanders

Publieksprogramma
Museum Gouda organiseert bij de tentoonstelling een uitgebreid publieksprogramma, waaronder lezingen, workshops, een Paasontbijt en Preek van de Leek die voor iedereen toegankelijk zijn. Bezoek de website voor het actuele programma.

Geloof, hoop en liefde
De tentoonstelling ‘Geloof’ is het eerste deel in het drieluik ‘Geloof, Hoop en Liefde’, een serie reizende tentoonstellingen georganiseerd door zes samenwerkende Nederlandse musea (de M6) in samenwerking met het Rijksmuseum in Amsterdam. Geloof zal de komende jaren heel Nederland doorreizen, na Museum Gouda naar het Limburgs Museum in Venlo, het Stedelijk Museum Zutphen, Museum het Hannemahuis in Harlingen, het Markiezenhof in Bergen op Zoom en het Westfries Museum in Hoorn.

Samenwerking
Deze bijzondere samenwerking maakt het mogelijk om de collectie van het Rijksmuseum voor een breed publiek toegankelijk te maken. De steun van fondsen is hierbij cruciaal. De VriendenLoterij is hoofdpartner van “Geloof, Hoop en Liefde, en de tentoonstelling ‘Geloof’ wordt mede mogelijk gemaakt door het Mondriaan Fonds.