Nieuws

Eeuwenoud schilderijtje van Brueghel nu te zien in Museum Gouda

Voor het eerst na meer dan veertig jaar is een klein schilderij van Brueghel te zien voor publiek. Het werkje van Pieter Brueghel de Jonge (1564-1637) is privébezit, maar is speciaal voor de tentoonstelling Hete Vuren uitgeleend aan Museum Gouda. Het olieverfschilderij uit de 17de eeuw vertelt samen met kunstwerken uit het Rijksmuseum en stukken uit de Goudse stadscollectie over de relatie tussen mens en vuur.

Pieter Brueghel de Jonge is de zoon van de welbekende Pieter Brueghel de Oudere. Brueghel junior gebruikte vaak vuur in zijn schilderijen, waardoor hij ook wel als de ‘Helse Brueghel’ bekend stond. De geschilderde voorstelling baseerde hij op een werk van zijn vader. Het is een alledaagse scène: een boerenvrouw draagt een emmer water en een tang met daarin een gloeiend kooltje. Maar de verstaander herkent hierin een oud spreekwoord: "In deen hant draghe vier dander waeter / met clappaers en clappeyen houd ik den snaeter." Het contrast tussen vuur en water symboliseerde iemand die onbetrouwbaar was.

Eindelijk zichtbaar
“Mijn vader was restaurateur van oude meesters en kocht de Brueghel ooit van een kunsthandelaar,” vertelt de eigenaar, die graag anoniem blijft. “De liefde voor 17de-eeuwse schilderijen die hij had, heb ik ook.” Meer dan veertig jaar is het werk niet voor publiek te zien geweest. “Dat is toch doodzonde! Ik vind dat kunst zichtbaar moet zijn, of dat nu thuis is of in een museum.” Over de bruikleen hoefde niet lang nagedacht te worden, maar dat het stuk in een vitrine ligt is wel een pré. “Het is toch een kwetsbaar werkje. Zo ligt het er heel mooi bij, het komt je echt tegemoet,” merkt de bruikleengever op. “En naast een Jan Steen, dat is ook niet verkeerd!”

Omringd door meesterwerken
Het werkje van Brueghel is in goed gezelschap, tussen werken uit het Rijksmuseum van meesters als Gerard Dou, Jozef Israëls en Jacob Maris. Ook uit de Goudse collectie is een prachtige serie uit depot gehaald: lithografieën van Jan Toorop uit het begin van de 20ste eeuw, met daarop een levendige inkijk in de Goudse kaarsenfabriek van toen. De tentoonstelling Hete Vuren – Schatten uit het Rijks is nog tot medio september in Museum Gouda te bewonderen, daarna reist de tentoonstelling door naar Venlo. Zonder de Brueghel, die gaat dan weer terug naar huis.

Samenwerking
Hete Vuren – Schatten uit het Rijks is onderdeel van een serie reizende tentoonstellingen van M6, zes samenwerkende stadsmusea, met het Rijksmuseum als gulle bruikleengever. De tentoonstelling is gerealiseerd met steun van het Cultuurfonds, het Mondriaan Fonds, de VriendenLoterij, het VSBfonds, stichting Zabawas en stichting Janivo.

Twee portretten door Khalid Amakran nu te zien in Museum Gouda

De Gouwenaars Rkia Majourhate en Ikram Skouli zijn onderdeel geworden van de collectie van Museum Gouda. De Rotterdamse fotograaf Khalid Amakran portretteerde ze voor de tentoonstelling De Mix Nederland | Bnadem (2023), een eerbetoon aan de eerste generatie Marokkaanse Gouwenaars. Amakran legde ouders en kinderen vast, en ging met ze in gesprek over wortelen en worstelen in Nederland. Museum Gouda kocht twee portretten aan, die vanaf nu voor iedereen te zien zijn.

“Als stadsmuseum willen we de verhalen van alle Gouwenaars vertellen. Zodat iedereen zijn geschiedenis in het museum terug kan vinden. Met deze aankoop zijn we daar weer een stapje dichterbij gekomen,” licht directeur Femke Haijtema toe. “En het zijn natuurlijk enorm sprekende portretten!” De werken zijn te bewonderen in het open depot van het museum, ook wel ‘de schatkamer’ genoemd. Ze worden omringd door de enorm gevarieerde verzameling kunstwerken en voorwerpen die de stad Gouda rijk is.

Statement
Museum Gouda is het eerste museum dat werk van fotograaf Khalid Amakran (1991) aankoopt. “Ik heb lang ervaren en geloofd dat musea er niet voor mensen zoals ik waren. Maar nu, met de aankoop van mijn werk, laat Museum Gouda zien dat er plek is voor een gevarieerd beeld, zélfs in een tijd waarin kunst, journalistiek en literatuur onder spanning staan,” zegt Amakran. In aanwezigheid van zowel de fotograaf als de geportretteerden en enkele familieleden, zijn de werken officieel onthuld.

De opdrachten voor De Mix Nederland | Bnadem waren een initiatief van Stichting Beeldmix samen met Museum Gouda, NS en ProRail en zijn mede mogelijk gemaakt door het Cultuurfonds, Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, Mondriaan Fonds, Gemeente Gouda en Nederlands Fotomuseum.

Vorstelijke tentoonstelling in Museum Gouda gooit hoge ogen

De tentoonstelling Koninklijke Kunst – Wilhelmina en de Haagse School verleidde 38.000 mensen tot een bezoek aan Museum Gouda. De bijzondere tentoonstelling met bruiklenen uit de Koninklijke Verzamelingen werd door bezoekers zeer hoog gewaardeerd. Deze kunst- en cultuurliefhebbers van heinde en verre zorgden voor een impuls van ruim 8 ton aan de lokale economie. Niet alleen de prachtige kunstwerken, ook de vormgeving werd bewonderd. De tapijten die speciaal voor de tentoonstelling werden gemaakt vinden nu een duurzame herbestemming in Goudse woonkamers.

Topstuk van de tentoonstelling was de Pulchri-kast, de kunstkast die het koninklijk paar in 1901 cadeau kreeg van kunstenaarsvereniging Pulchri Studio, met daarin 116 kunstwerkjes. “Bezoekers kwamen daar gerust nog een keer voor terug,” vertelt vrijwillige gastvrouw Marieke van der Linde (28). “Elke keer zag je wat nieuws.” Ook de “gele zaal”, een zaal vol werken van bekende en onbekende Haagse School-schilders en twee schilderijtjes door Wilhelmina zelf, was erg geliefd. Bezoekers gaven de tentoonstelling gemiddeld een 8,5 als rapportcijfer. Meer dan 20.000 bezoekers kwamen speciaal voor de tentoonstelling naar Gouda, zij gaven gemiddeld €40,- per persoon uit aan winkelen en horeca in de stad.

Hergebruik royale tapijten
De uitgesproken vormgeving van de tentoonstelling gooide hoge ogen. Ontwerper Theo Tienhooven gebruikte de interieurs van Nederlandse paleizen – waar veel van de kunstwerken vandaan kwamen – als inspiratie. Weelderige tapijten bedekten niet alleen de vloeren, maar ook delen van de muren. Deze tapijten worden hergebruikt en zijn voor het overgrote deel verloot onder museumvrijwilligers. Museum Gouda gaat op een zo duurzaam mogelijke manier met materialen om en zoekt bij tentoonstellingswissels bewust naar mogelijkheden tot hergebruik.

Koloniale geschiedenis
Wilhelmina was als vorstin der Nederlanden ook het gezicht van overheersing in de toenmalige koloniën. Diverse kunstwerken in de tentoonstelling zijn verweven met deze geschiedenis. Museum Gouda organiseerde daarom de goedbezochte thema-avond ‘Koninklijke Kunst en kolonialisme’, in samenwerking met Museum Sophiahof, dat zich richt op de culturele en historische erfenis van ons koloniale verleden in voormalig Nederlands-Indië, het huidige Indonesië. Ook maakte historicus Herman Pleij een speciale audiotour bij de tentoonstelling.

Onmisbare steun
Een tentoonstelling als Koninklijke Kunst is kostbaar. Directeur-bestuurder Femke Haijtema benadrukt: “Alleen dankzij fondsgevers, gulle Gouwenaars en samenwerkingspartners kunnen we tentoonstellingen van dit formaat realiseren.” Haijtema doelt onder meer op de structurele steun van Gemeente Gouda, het Goudse Catharina Gilde, de Crabeth Club en de Goudse Museumvrienden. Ook heeft het museum voor deze tentoonstelling fondsen ontvangen van de Gravin van Bylandt Stichting, Stichting Jac. Bezemer en Stichting Gifted Art.

Nieuwe schatten
De kunstwerken uit Koninklijke Kunst gaan weer terug naar de Koninklijke Verzamelingen in Den Haag, Paleis Het Loo en andere bruikleengevers door heel Nederland. De komende weken worden de Goudse tentoonstellingszalen klaargemaakt voor een bijzondere selectie kunstwerken uit het Rijksmuseum voor de tentoonstelling Hete Vuren – Schatten uit het Rijks, die op 25 mei opent voor publiek.

Museum Gouda haalt kunstwerken uit het Rijksmuseum in huis voor Hete Vuren

Op 25 mei 2024 opent in Museum Gouda de tentoonstelling Hete Vuren. In de tentoonstelling zijn meer dan dertig schilderijen uit het Rijksmuseum te zien van bekende en minder bekende meesters. De relatie tussen mens en vuur vormt de rode draad door de expositie: op sommige kunstwerken niet meer dan een flakkerende kaars, op andere verwoestende vlammen. Met stukken uit de eigen collectie laat het stadsmuseum zien hoe Gouda zelf gevormd is door vuur.

De kunstwerken in Hete Vuren nemen de bezoeker mee door de afgelopen eeuwen, aan de hand van alledaagse taferelen en knallende zeeslagen. Schilderijen geven een inkijk in het leven van toen en laten tegelijk zien hoe kunstenaars zelf ook speelden met vuur, om een bepaalde sfeer neer te zetten of symboliek toe te voegen. Naast overkoepelende thema’s als huiselijk vuur en de vernietigende kracht van vuur, wordt ook ingezoomd op de Goudse industrie. Vuur was onmisbaar voor de pijpenmaker of plateelbakker.

(On)bekende meesters
Uit de collectie van het Rijksmuseum zijn parels van Jan Steen, Gerard Dou, Jacob Maris en Jozef Israëls te zien, naast relatief onbekende schilders zoals Anthony Oberman, Hendrik Jacobus Scholten en Willem Alexander Liernur. Uit de eigen collectie toont Museum Gouda onder meer werk van Isaac Israels en Jan Toorop. Van Toorop is een zestal levendige lithografieën te zien van arbeiders die aan het werk zijn in de Goudse Stearine Kaarsenfabriek aan het begin van de 20ste eeuw.

Samenwerkende stadsmusea
Hete Vuren is de laatste in een reeks reizende tentoonstellingen over de elementen aarde, water, lucht en vuur. Hiervoor werken stadsmusea uit Bergen op Zoom, Harlingen, Hoorn, Zutphen, Venlo en Gouda samen met het Rijksmuseum. De selectie uit het Rijks is voor elk museum gelijk, maar de manier waarop de tentoonstelling wordt ingericht en aangevuld met werken uit de eigen collectie is uniek. Zo vertelt Hete Vuren in Gouda een geheel eigen verhaal.

Pop van 9-jarige Edith, vermoord in WOII, komt in Museum Gouda

De pop van de joodse Edith Roseij Beek (1934-1943) wordt onderdeel van de collectie van Museum Gouda. Het Goudse meisje zat in de Tweede Wereldoorlog ondergedoken, maar tevergeefs: als 9-jarige werd ze in Auschwitz vermoord. Haar lievelingspop liet ze achter op haar onderduikadres. Tot nu toe was de pop onderdeel van de collectie van Libertum, voorheen Verzetsmuseum Zuid-Holland. Op 16 april 2024 wordt de pop officieel overhandigd aan het Goudse stadsmuseum, in aanwezigheid van Paul Beek, familielid van Edith, en wethouder Thierry van Vugt.

Edith Beek en haar gezinsleden moesten in 1943 onderduiken. Hun huis en huisartsenpraktijk aan de Goudse Lange Tiendeweg lieten ze achter. Vader Arnold en moeder Clara, zoon Johan en dochter Edith doken apart van elkaar onder. De 8-jarige Edith zat bij de remonstrantse predikante Abelia Gesina Günther in Zwammerdam. In een NIOD-dossier staat dat Edith en ds. Günther in april 1943 gearresteerd werden. Na enkele maanden in Westerbork, moest Edith in november 1943 - met zo’n duizend anderen - op transport naar Auschwitz. Daar werd ze direct na aankomst vermoord door vergassing. Haar ouders en broer overleefden de oorlog.

Herinnerplaatsen
In Gouda zijn op verschillende plekken gedenkplaatsen aan de 389 Joodse stadsgenoten die – voor zover bekend – tijdens de oorlogsjaren zijn vermoord. Ediths naam is bijvoorbeeld terug te vinden op een Stolperstein aan de Lange Tiendeweg 54, waar ze woonde. Van deze ‘struikelstenen’, goudkoperen plaatjes in de stoep, zijn er inmiddels 387 in Gouda. Kunstenaar en initiatiefnemer van het wereldwijde Stolpersteineproject, Gunter Demnig, zal 23 april 2024 de laatste twee stenen in Gouda plaatsen. Ook op het Goudse Metaheerhuis en het monument aan het oude Stadhuys op de Markt staat de naam Edith Roseij Beek.

Pop als persoonlijk monument
Edith liet een dierbaar bezit achter: haar pop. Deze pop wordt nu samen met een foto van het meisje overgedragen aan Museum Gouda door Libertum (voorheen Verzetsmuseum Zuid-Holland), dat haar activiteiten in 2023 moest beëindigen. De collectie van Libertum omvatte een veelheid aan historische documentatie, schilderijen en stukken die te maken hebben met de oorlogsgeschiedenis van Midden-Holland. Objecten en documenten die specifiek tot het Gouds erfgoed behoren, worden overgedragen aan het Streekarchief Midden-Holland en Museum Gouda. Daarbij hoort expliciet ook Joods Gouds erfgoed. Zo blijven de stukken behouden en toegankelijk voor het publiek. De pop van Edith is daarvan een confronterend en aangrijpend voorbeeld. Museum Gouda is van plan het verhaal van Edith in de loop van 2025 te belichten in een kleine tentoonstelling.

Save the date 150 jaar Museum Gouda

Op 12 mei 2024 bestaat Museum Gouda exact 150 jaar! Vier je dit feestje met ons mee? Kom dan op 12 mei naar het museum en bezoek gratis onze tentoonstelling De stad verzamelt - IJssalon Italia en eet een ijsje met ons mee!

Thema-avond over kunst, koningshuis en koloniaal verleden bij Museum Gouda

De tentoonstelling ‘Koninklijke Kunst – Wilhelmina en de Haagse School’ werpt licht op de band tussen kunst en koningshuis tijdens de regeerperiode van koningin Wilhelmina (1890-1849). Wilhelmina was als vorstin der Nederlanden ook het gezicht van overheersing in de toenmalige koloniën. Diverse kunstwerken in de tentoonstelling zijn verweven met deze geschiedenis. Op 21 maart 2024 organiseert Museum Gouda daarom de thema-avond ‘Koninklijke Kunst en kolonialisme’, in samenwerking met Museum Sophiahof, dat zich richt op de culturele en historische erfenis van ons koloniale verleden in voormalig Nederlands-Indië, het huidige Indonesië.

Koningin Wilhelmina (1880-1962) was bijna 58 jaar koningin van Nederland. Schilderijen van Wilhelmina werden verspreid over de Nederlandse koloniën om het idee van eenheid binnen het Nederlands koninkrijk uit te dragen. Op de thema-avond in Museum Gouda worden voorbeelden van deze koninklijke propaganda en de bijbehorende symboliek besproken én de kritische kanttekeningen rondom het presenteren van deze werken als museum.

Programma
Museum Sophiahof heeft kennis over de geschiedenis van voormalig Nederlands-Indië/Indonesië gebundeld in hun programmalijn The Explainers. Een avond met The Explainers is een combinatie van historische duiding, interactie en reflectie. Op het programma in Gouda staan onder meer een interview met cultuurhistorica Maria Rey-Lamslag en een spoken word door dichter Lisa van Tongeren. De avond in Gouda is voor het Haagse Museum Sophiahof de eerste editie buiten de deur.

Op zoek naar foto's en films over IJssalon Italia

Of het nu een kinderfoto is of een trouwvideo, een dia of een 8mm filmpje, Museum Gouda is op zoek naar persoonlijke beelden van IJssalon Italia. Voor één zomer gaat het museum de iconische ijssalon van de pas overleden Danilo Agnoli heropenen. De expositie opent met Hemelvaart en is onderdeel van De stad verzamelt, het project waarmee het museum dit jaar zijn 150-jarig jubileum viert.

Op 12 mei 1874 begon Museum Gouda met een verzameling van geschiedkundige en kunsthistorische voorwerpen die bijeengebracht werd door Gouwenaars zelf. Het museum riep onlangs stadsgenoten op om opnieuw te graven in hun herinneringen. Daaruit ontstond de tentoonstelling ‘De stad verzamelt – 150 jaar Museum Gouda’ die sinds januari te zien is. In mei zal het topstuk van deze tentoonstelling met Goudse herinneringen zijn deuren openen: IJssalon Italia.

IJssalon Italia bevond zich van 1939 tot 2002 aan de Markt, en was een begrip voor alle Gouwenaars. De iconische eigenaar Danilo Agnoli overleed in januari in zijn vaderland. Hij wist als geen ander de Italiaanse gastvrijheid over te brengen in Gouda. Museum Gouda brengt met deze tentoonstelling van 9 mei tot en met 27 oktober 2024 een eerbetoon aan deze markante Gouwenaar. De tentoonstellingszaal wordt ingericht met meubels, ijscoupes en andere memorabilia uit de ijssalon, die afgelopen decennia hun weg vonden naar de huiskamers van Goudse fans. Daarnaast werpt het museum licht op het leven achter de schermen, van een Italiaanse familie die, net als vele anderen, in de vorige eeuw naar Nederland trok om een toekomst op te bouwen.

Vele Gouwenaars hebben herinneringen aan deze iconische ijssalon, en ook die krijgen een plek in de expositie. Hiervoor roept het museum op tot het insturen van foto’s of filmpjes én persoonlijke verhalen. Ook originele voorwerpen zijn welkom, zo zoekt het museum nog naar de toonbank en tafeltjes.

Wil jij je foto/film met persoonlijk verhaal delen? Stuur dan voor 31 maart 2024 een mail naar italia@museumgouda.nl. Uiteraard blijven ingezonden foto’s en filmpjes je eigendom.

Plateelontwerper Breetvelt in the spotlight in Museum Gouda

Vazen met elegante motieven, sierborden met grillige decors: vanaf 29 februari 2024 zijn ze te zien in de tentoonstelling Henri Breetvelt – Eigenzinnige ontwerper in Museum Gouda. De collectie plateel, aardewerk dat met de hand beschilderd is, is zeer geliefd onder de bezoekers van het stadmuseum. Het werk van Henri Breetvelt, ook wel “koning der plateelschilders” genoemd, staat in deze keramiektentoonstelling centraal.

Breetvelt (1864-1923) was een kunstzinnig ontwerper die experimenteerde met materiaal, techniek en design. Dit zie je terug in de enorme variatie aan ontwerpen. Soms met natuurgetrouwe flora en fauna, soms met abstracte beschilderingen, waarvoor hij zich liet inspireren door de opkomende moderne kunst. In de tentoonstelling zie je een doorsnede van Breetvelts ontwerpen voor de Goudse Koninklijke Plateelbakkerij Zuid-Holland, van natuurgetrouw tot zeer experimenteel. Heel divers, maar altijd volkomen origineel.

Open depot sieraardewerk
Direct naast de kleine Breetvelt-tentoonstelling is eveneens het open depot van de plateelcollectie te bezoeken. Hier zijn in plafondhoge vitrines talloze serviezen, vazen, beeldjes en andere objecten van keramiek te bewonderen. De voorwerpen lopen uiteen in stijl van art nouveau tot abstract en dateren voornamelijk uit de 19de en 20ste eeuw.

MeToo van de middeleeuwen tot nu: ‘Susanna’ in Museum Gouda

Vanaf oktober 2024 is in Museum Gouda een grote tentoonstelling te zien over Susanna en de ouderlingen. Het verhaal van Susanna en haar belagers wordt al duizenden jaren doorverteld, van de Bijbel tot Duizend-en-een-nacht. Machtsmisbruik en seksueel geweld – er is niets nieuws onder de zon. Maar waarom legden kunstenaars, van Artemisia Gentileschi en Rembrandt van Rijn tot Kathleen Gilje, deze MeToo-affaire keer op keer vast? Steeds opnieuw is Susanna een slachtoffer, een model van vroomheid of zelfs een sekssymbool. Museum Gouda onderzoekt dit najaar het beeld van deze archetypische belaagde vrouw en geeft haar verhaal een podium.

Met het zojuist verschenen NPO-rapport had deze tentoonstelling niet actueler kunnen zijn. Het verhaal over Susanna en de ouderlingen is het oorspronkelijke verhaal over lust, machtsmisbruik en onrecht. Twee wellustige machtige mannen proberen de badende Susanna te chanteren. Als zij niet toegeeft aan hun avances, zullen ze haar beschuldigen van ontrouw. Susanna weigert en wordt inderdaad voor de rechter gesleept, al voorkomt de tussenkomst van Daniël haar veroordeling. #MeToo avant la lettre dus. Hoewel dit verhaal voorkomt in de katholieke Bijbel (Daniël 13:1-64), de Thora en zelfs in Duizend-en-een-nacht, is het relatief onbekend. Susanna heeft haar roem vooral te danken aan de kunstgeschiedenis.

Vrouwelijk naakt
De badende Susanna en haar belagers zijn door kunstenaars keer op keer op het doek gezet. In deze tentoonstelling onderzoekt Museum Gouda hoe een verhaal over recht en onrecht is uitgegroeid tot een vehikel: voor sensueel vrouwelijk naakt, een moralistische waarschuwing of zelfs een antisemitische karikatuur. Een monumentaal schilderij van Artemisia Gentileschi uit Brno, Tsjechië, zal voor het eerst in Nederland te zien zijn. Ook Susanna's van kunstenaars als Arnold Böcklin, Hendrick Goltzius en Gustave Vanaise komen naar Gouda. De hedendaagse installatie van kunstenaar en restaurator Kathleen Gilje, ‘Susanna and the Elders, Restored’ (1998), wordt ook verwacht. Dit is ogenschijnlijk een replica van een werk van Gentileschi uit 1610, maar een röntgenfoto laat de kijker een heel andere Susanna zien.

Eigentijds en relevant
Het Goudse tentoonstellingsconcept is een vervolg op de succesvolle expositie SUSANNA. Bilder einer Frau vom Mittelalter bis “MeToo” die in 2022 te zien was in het gerenommeerde Wallraf-Richartz-Museum in Keulen, waar de Goudse Susanna van Joachim Wtewael een van de topstukken was. Museum Gouda creëert met verschillende andere bruiklenen uit binnen- en buitenland een eigentijdse en relevante tentoonstelling, met een uitgebreid publieksprogramma. In dit programma gaan aandacht voor de (kunst)geschiedenis en reflectie de positie van vrouwen en beeldvorming in deze tijd hand in hand.

Tentoonstelling Bnadem groot succes, Museum Gouda blijft Marokkaans-Nederlands erfgoed belichten

De tentoonstelling De Mix Nederland - Bnadem die op 7 januari afliep in Museum Gouda, werd door meer dan 35.000 mensen bezocht en zorgde voor verbinding. De eigentijdse portretten van Khalid Amakran en de historische foto’s van Robert de Hartogh vormden samen een ode aan de eerste generatie Marokkaanse Nederlanders. Het museum gaat door met het organiseren van interculturele ontmoetingen en het presenteren van onderbelicht erfgoed. Een concreet voorbeeld is de aankoop van twee werken van Amakran, portretten van Gouwenaars. “Een museum gaat in essentie over mensen. De persoonlijke verhalen die we dankzij Bnadem ontdekten, zijn nauw verweven met onze stad en gezamenlijke geschiedenis,” zegt directeur Femke Haijtema. De tentoonstelling was een gezamenlijk project met Stichting Beeldmix.

Museum Gouda is het eerste museum dat werk van fotograaf Khalid Amakran (1991) aankoopt. “Dat het museum nu twee werken uit de tentoonstelling in de collectie opneemt, bewijst dat het verhaal van élke Gouwenaar gehoord en gezien mag worden,” stelt Amakran. Op een van de portretten staat Gouwenaar Ikram Skouli met haar ouders afgebeeld. De Goudse ervaart dat haar kinderen haar ouders nu vragen stellen, die zij zelf nooit heeft gesteld. “Ouderen kunnen zo hun verhaal kwijt, en tegelijk wordt het wortelstelsel van de jongere generatie versterkt.” Als je weet waar je vandaan komt, sta je sterker in het leven, is de overtuiging van Skouli. “Wat zou het mooi zijn om deze beweging te versterken, en niet alleen de onderlinge verbinding maar ook het doorgeven van de verhalen te bevorderen.” Het stadsmuseum speelt hierin graag een actieve rol.

Nieuwe bezoekers en bijzondere ontmoetingen
Van mbo-klassen en basisschoolleerlingen tot taal- en inburgeringsgroepen, medewerkers van Gemeente Gouda en het Moslim Archief: de afgelopen periode ontving het museum allerlei groepen rondom de thema’s identiteit, cultuur en wat het betekent om je ergens thuis te voelen. Thema’s die centraal stonden in de tentoonstelling Bnadem. Veel groepen werden rondgeleid door Amakran en gingen in gesprek over wat het betekent om te worstelen en wortelen in nieuwe grond. “Het is mooi dat we door een tentoonstelling als Bnadem meer een museum voor de hele stad worden. Dat willen we vasthouden,” aldus directeur Femke Haijtema.

Historisch erfgoed delen en doorgeven
Samen met kennisplatform DutchCulture organiseerde het museum eind 2023 een goedbezocht avondprogramma, de Talks & Docu-avond ‘Wij waren nieuwkomers’. Programmamaker Jalal Bouzamour en Khalid Amakran deelden over hun persoonlijke zoektocht en voerden - aan de hand van fragmenten uit de tv-serie Mocronado’s en beelden uit Bnadem - een openhartig gesprek met het publiek. Een van de conclusies van de avond luidde dat het delen en ontsluiten van verhalen een belangrijke stap is naar meer begrip en verbinding.

Dit voorjaar komt er een tweede Talks & Docu-avond. Stadsprogrammeur Esther van Pomeren zet de programmering “in lijn van Bnadem” samen met het museum voort, ondersteund door het Innovatiefonds van Gemeente Gouda. Van Pomeren: “Als geboren en getogen Gouwenaar weet ik dat er ontzettend weinig bekend is over dit deel van de Goudse geschiedenis, terwijl het zo waardevol is voor de stad. Het zijn bijzondere verhalen van mensen die keihard gewerkt hebben, die hun leven en familie achter hebben gelaten in Marokko en meegebouwd hebben aan Gouda. Verhalen die nog té weinig gehoord en gewaardeerd worden.”

Om deze verhalen te bewaren zijn er de afgelopen periode diverse interviews met eerste en tweede generatie Marokkaanse Gouwenaars gevoerd en gedocumenteerd over hun geschiedenis en ervaringen. “Een schat aan erfgoed ligt besloten in die verhalen, niet alleen voor de Marokkaanse gemeenschap, maar voor alle Gouwenaars!” zegt Van Pomeren.

Gezamenlijke geschiedenis
Museum Gouda vindt het belangrijk om als stadsmuseum blijvend aandacht te besteden aan het historisch erfgoed van Gouwenaars met Marokkaanse roots. In de tentoonstelling De stad verzamelt – 150 jaar Museum Gouda (vanaf 27 januari) zal bijvoorbeeld de koffer van Gouds ereburger Abdellah Laaguili te zien zijn, waarmee hij in 1969 vanuit Marokko naar Nederland reisde. Ook is in de Goudse ontmoetingscentra Van Noord, Nelson Mandela Centrum en De Walvis de komende periode nog een presentatie van de foto’s van Robert de Hartogh te zien uit de jaren ‘70.

Museum Gouda zorgt voor verbinding in succesvol 2023

Met meer dan 56.000 bezoekers overtrof Museum Gouda in 2023 alle verwachtingen. Voor tentoonstellingen als Koninklijke Kunst en Hoge Luchten kwamen cultuurtoeristen uit het hele land speciaal naar Gouda. Zij combineerden hun bezoek met winkel- en horecabezoek, en zorgden zo voor een lokale economische impuls. Ook bouwde het museum aan verbinding: in de fototentoonstelling Bnadem – Nieuwe Grond kreeg de eerste generatie Marokkaanse Gouwenaars een podium, en ook met De schaduwzijde van de Goudse pijp en Geloven in Gouda vertelde het museum nieuwe verhalen over de stad. De iconische altaarstukken van het museum kregen een prachtige plek in de gasthuiskapel en er werd met de steun van particulieren een nieuw topstuk aan de collectie toegevoegd. De doelstelling van 40.000 bezoekers werd met ruim 40% overtroffen en het stadsmuseum verwelkomende bijna 7.500 kinderen. Het museum kijkt dan ook terug op een succesvol jaar. “We hebben in 2023 onze betekenis voor de stad kunnen vergroten, daar zijn we best trots op”, aldus directeur Femke Haijtema. “Dit belooft veel goeds voor ons jubileumjaar.” Museum Gouda werd opgericht in 1874 en viert in 2024 zijn 150ste verjaardag.

De vorstelijke tentoonstelling Koninklijke Kunst – Wilhelmina en de Haagse School, met unieke bruiklenen van de Koninklijke Verzamelingen, trok in 2023 veel bekijks. Niet alleen de kunstwerken, waaronder de indrukwekkende Pulchri-kast die het koninklijk paar in 1901 cadeau kreeg, worden bewonderd: bezoekers prijzen ook de “mooie entourage” van de tentoonstelling, die nog tot mei 2024 te zien is. Een ander hoogtepunt was de komst van het ‘Meisje in het blauw’ van Johannes Verspronck vanuit de eregalerij van het Rijksmuseum, begeleid door een tekst van Splinter Chabot. Ook de tentoonstelling Hoge Luchten zorgde, net als Koninklijke Kunst, voor dagjesmensen die speciaal naar Gouda afreizen.

Ook fototentoonstelling Bnadem – Nieuwe Grond, een ode aan de eerste generatie Marokkaanse Gouwenaars, maakte indruk. Historische foto’s van Robert de Hartogh van arbeidsmigranten in de jaren ’70 waren te zien naast portretten van de jonge Rotterdamse fotograaf Khalid Amakran; zowel in het museum als bij Station Gouda. Deze spraakmakende tentoonstelling werd opgepikt door landelijke media als NRC en was van grote sociaal-maatschappelijke waarde.

Maatschappelijke impact
Bnadem verbond stadsgenoten en bezoekers op een nieuwe manier. Mede dankzij het Innovatiefonds van de Gemeente Gouda werd Bnadem verrijkt met een indrukwekkend avondprogramma met o.a. programmamaker Jalal Bouzamour, een bezoek van het Nederlands Moslim Archief, een mbo-programma en bijeenkomsten waarbij verschillende generaties Marokkaanse Gouwenaars met elkaar in gesprek gingen. Fotograaf Khalid Amakran gaf rondleidingen waarbij hij met bezoekers sprak over wat het betekent om te wortelen in nieuwe grond. Ook een groot aantal medewerkers van Gemeente Gouda nam deel aan zo’n rondleiding. Beleidsmedewerker Yasmin Kursun merkte op: "Cultuur verbindt en stimuleert goede gesprekken met elkaar, we konden zeker nog een uur doorpraten. Ook al heeft niet iedereen Marokkaanse roots, we kunnen ons allemaal herkennen in de verhalen achter deze foto’s en de zoektocht naar wie we zijn."

Dat Museum Gouda actief zijn maatschappelijke rol oppakt, illustreerde ook de indrukwekkende performance Power of Braids van kunstenaar Astera Mortezai begin 2023. Voor dit levende kunstwerk vlochten tientallen vrouwen hun haren aan elkaar als steunbetuiging aan Iraanse vrouwen. Ook De Schaduwzijde van de Goudse Pijp, de tentoonstelling die ter gelegenheid van het Herdenkingsjaar Slavernijverleden was ingericht, was hier een voorbeeld van. Samen met de Gouds-Arubaanse kunstenaar Miriam Piña vertelde het museum het verhaal van de Goudse kleipijpen als betaalmiddel in de trans-Atlantische slavenhandel. Tot slot opende in december de bescheiden tentoonstelling Herenstraat, die podium biedt aan een straat in de wijk Korte Akkeren. De sprekende beelden van documentair fotograaf Mariëtte Lock zijn een ontmoeting op zich en zorgen daarnaast ook letterlijk voor nieuwe gezichten in het museum.

Educatie en jonge bezoekers
Bijna 7500 kinderen bezochten Museum Gouda in 2023. Educatieve en creatieve activiteiten namen hen mee in de geschiedenis van onze stad, daagden hen uit om creatief bezig te zijn en nodigden uit tot verwondering. Het museum ontving met hulp van bevlogen rondleiders meer dan 200 schoolklassen. Het grootste deel hiervan betrof basisschoolleerlingen, maar passend aanbod maakte dat ook meer dan 65 klassen van middelbare scholen de weg naar het museum vonden. Bovendien ontwikkelt het museum nu ook een programma samen met MBO-opleidingen. Een bijzonder hoogtepunt in het kinderprogramma was het Huis van Sinterklaas. Meer dan 40 schoolklassen werden verwelkomd. Maar ook (groot)ouders met kinderen kwamen langs: de tickets voor het populaire Sint-programma waren compleet uitverkocht.

Samenwerken om cultuur toegankelijk te maken
Culturele organisaties weten elkaar in Gouda steeds beter te vinden. Dit werd zichtbaar tijdens het sprankelende Festival De Verwondering in september 2023. De hele binnenstad bruiste met inzet van de Goudse Schouwburg, de Bibliotheek Gouda, Cultuurhuis Garenspinnerij en vele anderen. Bij Museum Gouda was een uitgebreid programma rondom Bnadem gerealiseerd met een live hiphop-show tussen de eeuwenoude schutterstukken in samenwerking met platform DubbelH, en een tot op de laatste stoel gevulde filmvoorstelling in de museumtuin van de Marokkaanse film Casablanca Beats, met dank aan Filmhuis Gouda. Ook tijdens de expositie van World Press Photo in de Chocoladefabriek ondersteunden museum en bibliotheek elkaar door o.a. een gezamenlijke NS Spoordeelactie. Tot slot verleidde het iconische evenement Gouda bij Kaarslicht maar liefst 1800 bezoekers tot een kosteloos museumbezoek.

Collectie Gouda
In 2023 kon het museum een nieuw Gouds topstuk voor de stad verwerven: het gezicht op de Sint-Janskerk door Cornelis Springer uit 1863. Het museum kon het schilderij met de hulp van particuliere schenkers na een veiling alsnog kopen, mede dankzij de Goudse Museumvrienden en de Gemeente Gouda. Het eerste weekend was het kunstwerk voor alle Gouwenaars gratis te bewonderen. Ook opende de spectaculaire nieuwe presentatie van de altaarstukken in de Gasthuiskapel, mede dankzij het Gouds Catharina Gilde. In samenwerking met de Sint-Janskerk toont het museum hier ook de metershoge ontwerptekeningen voor de Goudse glazen. Religieus erfgoed staat ook centraal in de nieuwe vaste opstelling Geloven in Gouda; vier Goudse geloofsgemeenschappen, van Joods en islamitisch tot gereformeerd, laten zien dat religie altijd in beweging is.

Onmisbare steun
Het succesvolle museumjaar werd mogelijk gemaakt door de talloze publieke, zakelijke en particuliere partners van Museum Gouda. “In het bijzonder is de Gemeente Gouda wederom een betrouwbare partner gebleken, niet alleen door met het Innovatiefonds vernieuwende projecten mogelijk te maken, maar ook vanwege de broodnodige steun om de energiecrisis in ons monumentale huurpand het hoofd te kunnen bieden”, benadrukt directeur Femke Haijtema. “Ook het Gouds Catharina Gilde, de Goudse Museumvrienden, de Partners van het museum, en de Crabeth Clubleden verdienen grote lof, net als onze samenwerkingspartners van de M6, het Rijksmuseum, Stichting Beeldmix en de fondsen die de activiteiten ondersteunden.”

Vooruitblik
Museum Gouda werd opgericht in 1874, en viert in 2024 zijn 150ste verjaardag. Het belooft een bijzonder jubileumjaar te worden. Op 27 januari opent de feestelijke tentoonstelling De stad verzamelt, met een trip down memory lane naar het negentiende-eeuwse museum, én de blik van stadsgenoten op 150 jaar Goudse herinneringen. In mei heropent de iconische ijssalon Italia zelfs voor één zomer de deuren in het museum. Voor oktober is een grote tentoonstelling rond Susanna en de ouderlingen in voorbereiding. In dit apocriefe Bijbelverhaal proberen machtige mannen de badende Susanna te chanteren, Me Too avant la lettre dus. Het relatief onbekende verhaal werd wereldberoemd omdat Susanna in de kunstgeschiedenis veelvuldig is vastgelegd. Van Rembrandt en Gentileschi tot hedendaagse kunstenaars; steeds opnieuw is zij een slachtoffer, een model van vroomheid en deugd, of zelfs een sekssymbool. De tentoonstelling is een vervolg op de succesvolle expositie in het Walraff-Richartz Museum in Keulen, waar ook de Goudse Susanna van Joachim Wtewael te zien was.

Herenstraat: Goudse straatfotografie in Museum Gouda

Vanaf 15 december geeft Museum Gouda in de tentoonstelling Herenstraat het podium aan de wijk Korte Akkeren. De Goudse fotograaf Mariëtte Lock leerde de buurt de afgelopen jaren van dichtbij kennen en neemt bezoekers mee in het dagelijks leven van de Herenstraat. De veertien foto’s in Museum Gouda vormen een treffend beeldverslag van dit leven, waarin de stoep het verlengde is van de huiskamer.

In de jaren 70 maakten de karakteristieke arbeiderswoningen aan de Herenstraat plaats voor de typische blokken-bouw van die tijd. De beelden van Mariëtte Lock laten zien dat het grijze, eenvormige uiterlijk van de straat in sterk contrast staat met de warmte en veelkleurigheid van haar bewoners. De afgelopen jaren was Lock bijna dagelijks met haar camera in de Herenstraat te vinden. Enkele maanden bracht ze in een schaftkeet door, om letterlijk deel uit te maken van de buurt en haar bewoners. Het heeft geresulteerd in een persoonlijk, ongepolijst portret van deze Goudse straat.

Gouwenaars in beeld Gelijktijdig aan de tentoonstelling in het museum, zal Mariëtte Lock opnieuw haar camera opzetten in een schaftkeet. Deze tijdelijke studio komt naast de ingang naar de museumtuin te staan. Alle Gouwenaars zijn van harte welkom om zich in te schrijven voor het maken een portretfoto. De portretten zullen samen met diverse Herenstraat-portretten te zien zijn in het Tapijthuis.

Documentair fotograaf Mariëtte Lock (1977) heeft een sociaalwetenschappelijke achtergrond en ook in haar werk als fotograaf staan mensen - en hoe die zich in een groep bewegen - centraal. Ze was een van de twintig genomineerden voor de SO Award 2023 van beroepsvereniging voor fotografen DuPho. Een van de foto’s die ze maakte bij de Herenstraat zal ook te zien zijn in de World Press Photo Exhibition in de Chocoladefabriek (25 november t/m 17 december 2023). De tentoonstelling Herenstraat in Museum Gouda loopt van 15 december 2023 tot 21 april 2024.

Oproep voor tentoonstelling 'De stad verzamelt - 150 jaar Museum Gouda'

De bal waarmee de Jodan Boys in 1947 het kampioensdoelpunt scoorden. De fiets van de Stolwijkse Marktstruiner Cor Boer. De poster van het Culture Shock Festival. Zomaar wat voorwerpen die symbool staan voor Gouda en gegrift zijn in onze collectieve herinnering. Heb jij zo’n herkenbaar Gouds voorwerp dat beslist in het museum thuishoort? Laat het weten, en misschien wordt jóuw Goudse herinnering wel opgenomen in de jubileumtentoonstelling 'De stad verzamelt - 150 jaar Museum Gouda'!

In 1874 begon Museum Gouda met een verzameling van geschiedkundige en kunsthistorische voorwerpen die bijeengebracht werd door Gouwenaars zelf. Het museum roept nu opnieuw Gouwenaars op om te graven in hun herinneringen: welk Gouds voorwerp heb jij nog op zolder wat herkenbaar is voor veel inwoners? Wordt jouw herinnering volgend jaar tentoongesteld?

Wil je jouw voorwerp met persoonlijk verhaal delen? Vul dan via onderstaande link het formulier in en stuur duidelijke foto's mee. Uiterste inzenddatum is 20 november 2023.

Uiteraard blijft het voorwerp jouw eigendom: we lenen het graag voor een jaar.

Kom je er niet uit? Mail dan naar 150jaar@museumgouda.nl.

Onbekende schatten uit de kunstcollectie van de Oranjes in het museum

De koninklijke verzamelingen komen naar Gouda! Zelden getoonde kunstschatten uit de collectie van de Oranjes, stuk voor stuk verzameld door Koningin Wilhelmina en koningin-regentes Emma, zijn vanaf 7 oktober te zien in Museum Gouda. Veel schilderijen werden in persoonlijke opdracht gemaakt, of zijn ontvangen als cadeau. Zo wordt de unieke kast met 116 kunstwerkjes van beroemde kunstenaars die Wilhelmina en Hendrik kregen bij hun huwelijk bij hoge uitzondering uitgeleend. En ook een ontroerend en intiem babyportretje van kroonprinses Juliana dat Wilhelmina voor haar man liet maken voor zijn verjaardag is te zien. Bovendien Wilhelmina schilderde zelf ook niet onverdienstelijk, zoals een schilderij dat zij zelf maakte toont. Met de tentoonstelling Koninklijke Kunst licht Museum Gouda een tipje van de sluier op van de kunstschatten van ons koningshuis, te zien van 7 oktober 2023 tot en met 5 mei 2024 in Gouda.

Voor de tentoonstelling Koninklijke Kunst stonden onder meer de Koninklijke Verzamelingen in Den Haag en Paleis het Loo zeldzame stukken af aan Museum Gouda die niet eerder in deze samenstelling te zien waren.

Hulde aan het bruidspaar
Bij koninklijke hoogtijdagen, zoals de bruiloft van Wilhelmina en Hendrik in 1901, was het gebruikelijk om het paar te overladen met geschenken. Vanuit alle hoeken van de samenleving en de koloniën overzee stoomden de cadeaus binnen. Kosten noch moeite werden gespaard. Voor de schenkers was dit de ultieme manier om waardering, eerbied en genegenheid te tonen aan hun vorstin. En kunst was een perfect geschenk voor de kunstminnende, jonge koningin. Pronkstuk op de tentoonstelling is de kunstkast die zij cadeau kregen van de Haagse Kunstenaarsvereniging Pulchri Studio, waar Wilhelmina beschermvrouwe van was. De kast wordt zelden getoond aan het publiek, maar geeft nu al zijn geheimen prijs. Het is een bijna vergeten tijdscapsule, gevuld met meer dan honderd exclusieve kunstwerken van de fine fleur van de Haagse kunstscene van toen. Niet voor niets wordt de kast ten paleize ook wel de “Oóh-en-ááh-kast” genoemd.

Kunst en het Koningshuis
Koningin Wilhelmina had warme banden met de Haagse kunstscene aan het begin van de twintigste eeuw. Ze schilderde zelf ook: dit was een van haar passies. Ze had schilderles van Haagse kunstenaars en werd later zelf ook lid van Pulchri was dan ook “de bekroning op mijn werk”, zoals ze zelf zei. In de tentoonstelling is een onbekend schilderij van haar te zien.
Geregeld gaf ze kunstenaars opdracht tot het maken van portretten van leden van de koninklijke familie, zoals het aandoenlijke babyportretje dat ze speciaal liet maken van haar enige, kostbare dochter, de eenjarige kroonprinses Juliana. Het was een verjaarscadeau voor haar man prins Hendrik. Ook liet ze officiële en publieke optredens vastleggen, zodat het volk een positief beeld van haar kreeg, zoals een schilderij waarop ze als jonge, krachtige koningin geportretteerd is tijdens een wapenschouw op de heide. En staatsieportretten waren ook een belangrijke manier om haar beeltenis te verspreiden in de wereld.

Geloven in Gouda: nieuwe vaste presentatie over religie in beweging

Vanaf 20 september belicht Museum Gouda de belangrijke rol die religie inneemt in de stad. In de nieuwe vaste presentatie Geloven in Gouda maakt de bezoeker via historische objecten en persoonlijke interviews kennis met vier lokale geloofsgemeenschappen: de Joodse gemeenschap, de remonstranten, de gereformeerde gemeente en de moslimgemeenschap. Geloven in Gouda laat zien hoe religie altijd in beweging is en geeft een bijzondere inkijk in de geloofsbeleving van stadsgenoten anno 2023.

Het geloof speelt een belangrijke rol in het alledaagse leven van veel Gouwenaars. Terwijl de ene geloofsgemeenschap krimpt, groeit de andere, dat is nu niet anders dan vroeger. Allemaal drukken ze op hun eigen manier een stempel op de stad. In de vorm van oude en nieuwe gebedshuizen, maar ook in de manier waarop mensen in het leven staan.

Samenwerking
Aan Geloven in Gouda werd actief bijgedragen door lokale geloofsgemeenschappen, zowel in de vorm van bruiklenen als via video-interviews. De bezoeker maakt zo kennis met Farid Habyby, voorzitter van de Goudse MIV Assalam moskee; Evert-Jan van Veldhuizen, lid van de Gereformeerde Gemeente (wier kerkgebouw lokaal bekendstaat als ‘de mijter’); Kim de Berg, remonstrants predikant bij Federatie Gouda en de Joodse Gouwenaar Lea Alice van Coeverden. In korte opnames vertellen zij ieder persoonlijk over een betekenisvol moment, belangrijke gebruiken en over wat hen raakt.

Religieuze voorwerpen
Onze stad kent een enorme verscheidenheid aan geloofsgemeenschappen. De presentatie Geloven in Gouda biedt geen compleet overzicht, maar werpt licht op vier van deze gemeenschappen. Omdat hun verhaal historisch relevant is, omdat ze groeiende zijn of juist krimpend, of omdat het museum bijzonder erfgoed beheert. Onderdeel van de tentoonstelling zijn onder meer een Joodse kandelaar, afkomstig uit de voormalige synagoge aan de Turfmarkt, Remonstrants zilverwerk, een forse kanselbijbel van de Gereformeerde Gemeente en een islamitisch gebedssnoer en Koran, afkomstig uit de moskee MIV Assalam.

Zomeractie: Kapelkaartje voor € 2,50!

Bezoekers van de Sint-Jan opgelet: tijdens de zomermaanden juli t/m september bezoek je op vertoon van je Sint-Jansticket onze Gasthuiskapel voor slechts €2,50! Dus loop na je bezoek aan de langste kerk van Nederland met de wereldberoemde Goudse Glazen meteen even door naar Oosthaven 9. Daar vind je in onze kapel indrukwekkende 16de-eeuwse altaarstukken, originele ontwerptekeningen (cartons) van de Goudse Glazen en andere religieuze kunst uit 17de-eeuwse Goudse schuilkerken.

De Gasthuiskapel is dit voorjaar helemaal opnieuw ingericht en ook de Sint-Jan heeft een nieuwe vaste expositie, dus dit is hét moment voor een hernieuwde kennismaking met dit grootse Goudse religieuze erfgoedensemble.

Let bij het plannen van je bezoek op dat de openingsdagen van de Sint-Jan en het museum verschillen. De bezoeken hoeven niet op dezelfde dag plaats te vinden. Wie de Sint-Jan en het HELE museum op 1 dag wil bezoeken, koopt het beste een Sint-Jan+Museum Gouda COMBITICKET.

NB: deze actie is geldig t/m 30 september a.s. Het Kapelkaartje is alléén verkrijgbaar bij de ingang aan de Oosthaven 9, o.v.v. van een geldig Sint-Jansticket gekocht tussen 1 juli en 30 september 2023. Niet geldig i.c.m. andere kortingen en/of acties. Het Kapelkaartje geeft enkel toegang tot de Gasthuiskapel en niet tot de rest van het museum.

Koninklijke Kunst in Gouda

De koninklijke verzameling komt dit najaar naar Museum Gouda. Koningin Wilhelmina had een bijzondere relatie met de Haagse kunstenaarsvereniging Pulchri Studio, waardoor het Koninklijk Huis een Haagse School-verzameling bezit die tot op heden relatief onbekend is bij het grote publiek. Museum Gouda brengt daar nu verandering in met de tentoonstelling Koninklijke Kunst – Wilhelmina en de Haagse School, te zien in Gouda van 7 oktober 2023 tot en met 5 mei 2024.

Museum Gouda belicht de relatie tussen Wilhelmina en de Haagse School

Pronkstuk in de tentoonstelling is de kunstkast die de kunstenaarsvereniging Pulchri Studio schonk aan koningin Wilhelmina en Prins Hendrik, ter gelegenheid van hun huwelijk in 1901. Hierin zijn 116 aquarellen, tekeningen en reliëfs te zien van kunstenaars rondom de Haagse School. De kast maakte deel uit van een rijke geschenktraditie waarin vanuit alle hoeken van de samenleving - van officiële instanties tot groepen burgers - cadeaus geschonken werden aan de Koninklijke familie bij koninklijke hoogtijdagen, zoals huwelijken en inhuldigingen.

Kunst en het koningshuis
De tentoonstelling met bruiklenen van onder meer Koninklijke Verzamelingen en Paleis Het Loo werpt licht op de Haagse kunstscene aan het begin van de twintigste eeuw. Koningin Wilhelmina was beschermvrouwe van Pulchri Studio, ze schilderde zelf ook en werd in 1932 zelf ook werkend lid van de kunstenaarsvereniging. Leden van het koninklijk huis werden geportretteerd en ook werden er geregeld kunstwerken cadeau gegeven. Koninklijke hoogtijdagen en gebeurtenissen zoals een wapenschouw en officiële bezoeken werden vastgelegd door schilders, waarmee bijgedragen werd aan de positionering van Wilhelmina als jonge koningin. En staatsieportretten waren natuurlijk een belangrijke manier om haar beeltenis te verspreiden in de wereld.

De schaduwzijde van de Goudse pijp

Een witte kleipijp, een beschilderde tabakspot en een gevelbord met een zwarte man, wat hebben deze voorwerpen met elkaar te maken? Ze vertellen het verhaal van de stad Gouda als grootste producent en exporteur van kleipijpen - een economisch succes met een schaduwkant. Museum Gouda werpt vanaf 1 juli 2023 licht op de rol van de Goudse pijp in de trans-Atlantische slavenhandel. In de tentoonstelling De schaduwzijde van de Goudse pijp zijn historische voorwerpen te zien naast een hedendaagse installatie van de Goudse kunstenares Miriam Piña.

Goudse kleipijpen en de trans-Atlantische slavenhandel: Museum Gouda opent tentoonstelling 'De schaduwzijde van de Goudse pijp' op Keti Koti

In de 17de en 18de eeuw floreerde de Goudse pijpenhandel. Het ambacht zorgde voor werkgelegenheid en welvaart en de pijpen gingen de hele wereld over. Dit economische succes heeft echter ook een keerzijde. Uit recent onderzoek door historicus Ruud Stam blijkt dat de Goudse pijpen werden gebruikt als betaalmiddel en als relatiegeschenk in de trans-Atlantische slavenhandel. In vrachtbrieven van schepen staat opgetekend dat aan de westkust van Afrika mensen werden gekocht voor kisten pijpen. De Goudse pijpenkoppen zijn nog steeds volop te vinden in de grond van landen over de hele wereld die verbonden waren met Nederland in de koloniale tijd.

Beeldvorming rondom tabak
Naast kleipijpen zijn in de tentoonstelling diverse andere historische voorwerpen te zien die gelieerd zijn aan deze geschiedenis. Tabakspotten droegen namen als Havana en waren gevuld met tabak die onder meer geoogst werd op plantages waar tot slaaf gemaakten werkten. Op het 18e-eeuwse uithangbord van de Goudse tabakswinkel De Moriaan aan de Westhaven prijkte een zwarte man met een Goudse pijp. Ook de bijbehorende sculptuur van de zogenoemde ‘moor’ is karikaturaal.

Confronterende kunst
Nu, 150 jaar nadat de slavernij in Suriname en op de Caraïbische eilanden bij wet werd afgeschaft, reageert de Goudse kunstenares Miriam Piña (Curaçao, 1951) op de historisch beladen voorwerpen met een kunstwerk in de tentoonstelling: “Ik wil laten zien dat het verhaal heel verschillende kanten heeft.” De kunstenares groeide op de Antillen op en verwonderde zich als tiener over die vreemde keramische pijpenkoppen in de tuin van haar ouders op Aruba. Dit gegeven inspireert Piña tot een kunstinstallatie, met als basis een kroonluchter en een mal om Goudse pijpen mee te maken. De kunstenares sprak als onderdeel van het maakproces met diverse jongeren, wier verhalen terugkomen in het werk en laten zien hoe dit beladen verleden hun eigen heden raakt.

Opening tentoonstelling op Keti Koti
Op 1 juli, Keti Koti, de dag waarop jaarlijks de afschaffing van de slavernij wordt gevierd, wordt het kunstwerk in Museum Gouda onthuld voor publiek. Op die dag is toegang tot het museum gratis. De tentoonstelling, die speciaal voor het Herdenkingsjaar Slavernijverleden is ingericht, is daarna nog te bezoeken tot en met 31 oktober 2023.

INSECT!

Museum Gouda toont vanaf 13 mei een selectie van werk van tweedejaars cursisten van de Nederlandse Keramiekopleiding. De aanstormende keramisten hebben zich laten inspireren door insecten. De kriebelende en friemelende beestjes hebben niet alleen een bijzonder uiterlijk, maar spelen ook een belangrijke rol in de natuur. Daarnaast zijn ze kwetsbaar, net als keramiek. Hiermee sluit de tentoonstelling aan bij het thema Nieuw leven van de Goudse Keramiekdagen, die dit jaar plaatsvinden op donderdag 18 mei (Hemelvaartsdag) en vrijdag 19 mei op de Markt in Gouda. De tentoonstelling INSECT! is daarna nog tot en met 22 oktober 2023 te zien in het museum.

Werk van cursisten van de Nederlandse Keramiekopleiding
13 mei tot en met zondag 22 oktober 2023

De bonte selectie objecten in de tentoonstelling INSECT! is samengesteld door Ingmar Reesing, conservator van Museum Gouda en de docenten van de Nederlandse Keramiekopleiding. Deze opleiding in Gouda is de enige professionele opleiding tot keramist in Nederland en cursisten komen uit het hele land om zich dit ambacht eigen te maken.

Match: meesterwerk uit het Rijksmuseum in Gouda

Een ontmoeting tussen twee kunstwerken, dat is Match. Twaalf Nederlandse musea, waaronder Museum Gouda, tonen deze zomer een meesterwerk uit het Rijksmuseum naast een topstuk uit eigen collectie: een perfecte 'Match'. Vanaf 2 juli ‘matcht’ Museum Gouda het wereldberoemde Portret van een meisje in het blauw (1641) van Johannes C. Verspronck uit het Rijksmuseum met De gezusters Arntzenius (1895) van Willem B. Tholen uit de eigen collectie. De ontroerende ontmoeting tussen deze schilderijen is tot en met zondag 3 september te bewonderen in Gouda.

Museum Gouda 1 op 1 met het Rijksmuseum – 'Portret van een meisje in het blauw' ontmoet 'De gezusters Arntzenius'
2 juli tot en met 3 september 2023

Speciaal voor deze Match schreef Splinter Chabot een tekst die ook te beluisteren is tijdens het bezoek aan de tentoonstelling in Museum Gouda. Zo’n bezoek is dan óók een bijzondere ontmoeting: tussen de zeventiende eeuw, de negentiende eeuw en, met onszelf als toeschouwer erbij, de eenentwintigste eeuw. Chabot zegt hierover: “Door de eeuwen heen reizen lijkt misschien niet mogelijk, maar niets is minder waar. Via de kunst kunnen we elke dag de tijd tackelen. Zoals hier, nu, op dit moment, tijdens deze samenkomst.”

Portret van een meisje in het blauw (1641) – Johannes C. Verspronck

Het meisje werd door Verspronck geportretteerd als een kleine volwassen dame, zoals dat destijds gebruikelijk was. Ze kijkt je recht aan, bloost en draagt een jurk met goudbrokaat, een verfijnde kanten kraag en manchetten. Parels en verenwaaier maken haar verschijning compleet. Het is onbekend wie zij was, maar waarschijnlijk is het schilderij gemaakt in opdracht van een rijke familie. Splinter Chabot zegt over haar: “Ze kijkt naar de toekomst, naar hoe de tijd na haar eruit zal zien. Een paar meter verderop ziet ze twee eeuwen de toekomst in. Twee meisjes hangend op de bank. Bladerend door boeken. Zou ze jaloers zijn?”

De gezusters Arntzenius (1895) – Willem B. Tholen

Tholen had zijn atelier in het huis waar de familie Arntzenius woonde. Hij portretteerde de twee dochters op een verstild moment. Dora en Elizabeth, dertien en veertien jaar jong zijn op een rode chaise-longue aan het lezen en trekken zich niets aan van de schilder, bij wie ze ook tekenles volgen. Ze dragen zwarte kleding met korte mouwen, zwarte armwarmers en daaroverheen witte schorten. Splinter Chabot: “De meisjes die geen korset, kant en pareloorbellen dienen te dragen. Ze lijken zo vrij en vredig, die twee dames op de bank. Ze hebben duidelijk geen boodschap aan het verleden, ze genieten van het heden. Hun heden. Maar wat zien we als we beter kijken?”

Boek

Bij de tentoonstelling verschijnt een rijk geïllustreerd boek waarin alle 24 kunstwerken die in het hele land te zien zijn, staan afgebeeld. Twaalf schrijvers hebben een bijdrage geleverd aan het boek Match, onder meer Splinter Chabot en Umayya Abu-Hanna, en programmamaker Cornald Maas.

Match

Match is een initiatief van de stichting M6; zes samenwerkende musea in Nederland, waar Museum Gouda één van is. De andere elf musea die aan Match meedoen (in elke provincie één), zijn Museum het Hannemahuis, Groninger Museum, Museum De Buitenplaats, Stedelijk Museum Kampen, Museum Nagele, Museum Henriette Polak, Stedelijk Museum Alkmaar, Museum Huis Doorn, Zeeuws Museum, Museum het Markiezenhof en het Limburgs Museum.

Religieus erfgoed krijgt ereplek in Museum Gouda

Na een herinrichting is vanaf zaterdag 8 april 2023 de Gasthuiskapel van Museum Gouda weer geopend voor publiek, met het verhaal over het religieuze verleden van Gouda. Monumentale zestiende-eeuwse altaarstukken en metershoge tekeningen voor de beroemde Goudse Glazen van de Sint-Janskerk die de Beeldenstorm overleefden, krijgen nu een erepodium in de nieuwe vaste presentatie. Ook wordt licht geworpen op de zeventiende-eeuwse Goudse schuilkerken. Topstukken uit eigen collectie worden gecombineerd met bruiklenen van de Sint-Janskerk, het Rijksmuseum en de Oud-Katholieke Kerk in Gouda. Behalve de kapel is ook de aangrenzende zaal met martelwerktuigen weer geopend voor bezoekers, evenals de museumingang aan de Oosthaven 9 en de museumshop.

Topstukken vertellen in de Gasthuiskapel het verhaal over religie in Gouda in de 16e en 17e eeuw

In de middeleeuwen was Gouda een rijke en vrome stad, met een grote katholieke stadskerk en verschillende kloosters en kapellen. Door de tolerante houding van het stadsbestuur ging de Beeldenstorm grotendeels aan Gouda voorbij en bleven veel religieuze kunstschatten ook na de overgang naar het protestantisme bewaard. De overgebleven altaarstukken vormen nu samen met de Goudse Glazen in de Sint-Janskerk en de levensgrote ontwerptekeningen daarvoor een erfgoedensemble van wereldformaat. Naast de altaarsstukken toont Museum Gouda in de Gasthuiskapel de komende jaren ieder kwartaal drie van die kwetsbare ontwerptekeningen, de ‘cartons’. Een speciaal gemaakte animatie van Studio Louter werpt licht op de bijzondere details in de tekeningen én de gebrandschilderde ramen.

Schuilkerken
Bruiklenen van onder meer de Oud-Katholieke Kerk in Gouda vertellen het verhaal van de huis- of schuilkerken die in de zeventiende eeuw ontstonden in de woonhuizen van rijke katholieken en kenmerkend waren voor Gouda. Deze ‘verborgen’ godshuizen waren weelderig en theatraal ingericht en voorzien van enorme en kleurrijke altaarstukken, om de katholieke kerkganger in vervoering te brengen.

Duurzaam
De monumentale altaarstukken uit Museum Gouda keerden vorig jaar voor de tentoonstelling Beleef het Wonder van Gouda voor het eerst in 450 jaar terug naar de Sint-Janskerk. Nu krijgen ze een definitieve plek in de Gasthuiskapel, die eer doet aan het meesterschap van de makers. Bij het maken van de vernieuwende presentatie is veel aandacht voor duurzaamheid: vitrines en frames die al eerder voor de tentoonstellingen Beleef het Wonder van Gouda en Koele Wateren gebouwd waren, zijn door ontwerper Theo Tienhoven hergebruikt.

Geschiedenis van de Gasthuiskapel
Museum Gouda is sinds 1947 gevestigd in het Catharina Gasthuis, een monumentaal pand waarvan de geschiedenis teruggaat tot de veertiende eeuw. De kapel van dit voormalige ziekenhuis werd waarschijnlijk na 1542 gebouwd. Na de hervorming deed de Gasthuiskapel onder meer dienst als voorraadschuur, kerkgebouw, opslagruimte van een plaatselijke bierbrouwer, stadsarchief en librije. In 1980 kreeg de kapel haar huidige bestemming als tentoonstellingsruimte van Museum Gouda.

De herinrichting van de Gasthuiskapel van Museum Gouda is mede mogelijk gemaakt dankzij genereuze bruiklenen van de Sint-Janskerk, de Oud-Katholieke Parochie van de Heilige Johannes de Doper en het Rijksmuseum, en de bijdragen van het Gouds Catharina Gilde en de Goudse Museumvrienden.

Fototentoonstelling De Mix Nederland | Bnadem

Op 26 april 2023 opent in Gouda de tentoonstelling De Mix Nederland | Bnadem, met fotografie van Robert de Hartogh (1942-2022) en Khalid Amakran (1991). De Hartogh legde in de jaren zeventig de eerste Marokkaanse gastarbeiders vast in fabrieken en pensions. Amakran, zelf zoon van een arbeidsmigrant, maakte een serie nieuw werk met de historische foto’s van De Hartogh als uitgangspunt. Zijn fotoportretten tonen de eerste generatie Marokkaanse Nederlanders, nu als zeventigers en tachtigers, vol trots naast hun kinderen en kleinkinderen. Hun verhalen zijn in de tentoonstelling ook te beluisteren, en auteur Hassnae Bouazza schrijft de tentoonstellingstekst. De Mix Nederland | Bnadem is tot en met 7 januari 2024 te zien in Museum Gouda en tot 19 juni 2023 op NS-station Gouda.

Robert de Hartogh & Khalid Amakran

De tentoonstelling vormt onbedoeld een postuum eerbetoon aan Robert de Hartogh, die tijdens de voorbereidingen eind 2022 plotseling overleed. Hij en Khalid Amakran hebben intensief samengewerkt om deze dubbeltentoonstelling samen te stellen.

Nieuwe grond
In de tentoonstelling gaat Khalid Amakran een dialoog aan met millennials met Marokkaanse roots en hun ouders. Zijn werk gaat over de zoektocht naar een eigen identiteit: wie mag je worden, wie kan je zijn en wat neem je mee van de generatie voor jou? In de tentoonstelling verkent hij hoe het voor hem was om als kind van immigranten op te groeien in het Nederland na 9/11 en hoe dat zijn Marokkaans-Nederlandse generatiegenoten vergaan is. De foto’s waarmee hij deze verkenning vormgeeft, worden vergezeld door audiofragmenten, afkomstig uit de gesprekken die hij met de geportretteerden gevoerd heeft. Ook in de kennismaking met Robert de Hartogh bleek dit een overduidelijke gemene deler te zijn: voor beiden wogen de interacties met de mensen die ze voor de lens hadden net zo zwaar als de beelden die deze interacties uiteindelijk opleverden. Sami, een van de geportretteerden die Amakran sprak, heeft het in zijn verhaal over hoe je als Marokkaans-Nederlandse millennial worstelt en wortelt in Nederland. Nederland als nieuwe grond.

Bnadem
De titel van de tentoonstelling, het Marokkaans-Arabische begrip Bnadem, betekent zowel ‘zoon van Adam’ als ook ‘persoon’ of ‘mens’, maar niet in de West-Europese zin van het woord; in het Arabisch ontbreekt het woord ‘individu’. Daarmee wil Bnadem zeggen dat iedereen afstamt van iemand anders en daardoor onderdeel is van een geheel. Amakran legt in zijn werk de worsteling bloot die Nederlanders met een Marokkaanse achtergrond doormaken op zoek naar een eigen identiteit, waarin waarden van huis uit meegegeven soms haaks staan op de Nederlandse individualistische benadering. Amakran: “Aan de ene kant word je geacht jezelf te ontwikkelen als individu, aan de andere kant word je door de gemeenschap waartoe je jezelf rekent geacht je loyaal te uiten aan waar je vandaan komt."

Robert de Hartogh (1942-2022)
In de jaren zeventig begon Robert de Hartogh met het fotograferen van het dagelijks leven van immigranten in Nederland. Omdat hij in een vroeg stadium een hecht netwerk van immigrantenfamilies, hulporganisaties en uitgeverijen van onderwijsmateriaal opbouwde, droeg hij voor een belangrijk deel bij aan de beeldvorming van deze eerste generatie Nederlanders met een buitenlandse achtergrond. Zijn werk concentreerde zich in de regio Rotterdam en ook Gouda, maar hij reisde ook regelmatig naar de thuislanden van immigranten. In 1977 had hij, samen met schilder Peter Blokhuis, zijn eerste museale tentoonstelling in Museum Gouda over dit onderwerp. Nu vindt daar ook zijn laatste tentoonstelling daar plaats.

Khalid Amakran (1991)
Khalid Amakran groeide op in het Rotterdamse Spangen van de jaren negentig. Vanaf de aanslagen op de Twin Towers, hij was toen 10 jaar, begreep hij dat zijn achtergrond er toe doet. En dat hij zich, als onderdeel van een geheel, moest verhouden tot gebeurtenissen waar hij geen invloed op had. Op zijn negentiende besloot hij zichzelf en anderen die zich ongehoord en ongezien voelden een stem te geven. Dit doet hij met portretfoto’s in de krant, door zelf plaats te nemen in jury's of te cureren voor musea. Eerder was zijn werk te zien in onder meer de Kunsthal, Het Nieuwe Instituut en TENT in Rotterdam en in het Stedelijk Museum Schiedam. Hij zit in de jury van de Zilveren Camera en zijn portretten verschijnen regelmatig in NRC Handelsblad.

De Mix Nederland
Bnadem is de Zuid-Hollandse editie in een serie tentoonstellingen van de Mix Nederland, een initiatief van Stichting Beeldmix samen met Museum Gouda, NS en ProRail. Dit wordt mede mogelijk gemaakt door de Gemeente Gouda, Prins Bernhard Cultuurfonds, Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, Mondriaan Fonds en Nederlands Fotomuseum. Bij iedere editie wordt historische fotografie gebruikt als bron van inspiratie voor hedendaagse Nederlandse fotografen. Voor NS en ProRail is het belangrijk dat stations een fijne plek zijn om te verblijven. “Door de stations te gebruiken als buitenlocatie voor de exposities ontstaat er een hele mooie wisselwerking tussen museum en station. Reizigers worden op het station nieuwsgierig gemaakt naar de expositie in het museum en het publiek heeft een extra reden om naar het station te gaan om de expositie ook daar te beleven,” aldus Margriet Zegel, stationsmanager van station Gouda.

The Power of Braids

Doe mee met de performance The Power of Braids | met kunstenaar Astera Mortezai

In september 2022 werd Mahsa Zhina Amini vermoord door de moraalpolitie in Iran. Een laatste foto, vlak voor haar arrestatie genomen, laat een krachtig beeld zien. Een lange vlecht valt losjes op de schouders van Amini. Sinds de protesten in Iran, is haar een wereldwijd symbool voor vrijheid en verzet geworden.

Op zaterdag 14 januari vanaf 14.30 uur vlechten we elkaars haar tot één vlecht door het hele museum. Je zult staan en de performance duurt ongeveer een uur. Houd er rekening mee dat er gefilmd wordt.

Vlecht mee met Astera Mortezai en maak samen een statement van verbinding, kracht en solidariteit!

Haar dat valt op je schouders is lang genoeg om mee te kunnen doen!

Aanmelden kan via aanmelden@museumgouda.nl

Museum Gouda verwerft Gouds stadsgezicht van Springer

Vorige week werd op een veiling in Den Haag een Gouds stadsgezicht van Cornelis Springer verkocht. Het kunstwerk uit 1863 toont het zicht op de beroemde Sint-Janskerk, op steenworp afstand van het museum. Dankzij een bijzondere actie van een aantal betrokken particulieren heeft Museum Gouda dit unieke schilderij een week na de veiling alsnog kunnen verwerven. Het komt niet vaak voor dat een 19de-eeuws Gouds stadsgezicht op de markt komt. Museum Gouda is dan ook zeer verheugd dat zij dit schilderij met de steun van een vijftal particuliere schenkers en de Goudse Museumvrienden heeft kunnen verkrijgen. Na een kleine restauratie zal het werk vanaf begin 2023 in Museum Gouda te zien zijn.

Cornelis Springer (1817-1891) behoort tot de belangrijkste topografische kunstenaars van de 19de eeuw in Nederland. Hij wordt gerekend tot een van de bekendste vertegenwoordigers van de Romantiek. Van Gouda maakte hij een aantal stadsgezichten, maar daarvan was er nog geen enkele in een Nederlandse museale kunstcollectie te vinden. Met deze aankoop kan Museum Gouda een befaamde kunstenaar en voor Gouda belangrijke voorstelling aan haar collectie toevoegen.

Op het schilderij is een gedeelte van de noorderzijbeuk van de monumentale Sint-Janskerk in Gouda te zien. Zelfs de beroemde glas-in-loodramen zijn te onderscheiden. Op de voorgrond is het zogenoemde Zakkendragershuisje afgebeeld, met links daarvan het voormalige Kraamvrouwenportaal. Dankzij Springers gedetailleerde weergave en zijn schitterende lichtval, wordt een geromantiseerde versie van een 19de-eeuws stadsbeeld weer tot leven gewekt dat voor Gouwenaars van nu nog steeds zeer herkenbaar is.

Directeur Femke Haijtema: “Dit schilderij is een belangrijke aanvulling op de collectie van de stad. Het is niet alleen bijzonder goed geschilderd, het werk stelt ons ook in staat om de Goudse geschiedenis nog beter in beeld te brengen, voor bezoekers van onze mooie stad en bovenal voor Gouwenaars.”

Museum Gouda was op de hoogte van de veiling van het schilderij van De Grote Kerk te Gouda bij het Venduehuis in Den Haag, maar kon de benodigde middelen onder de gestelde tijdsdruk niet bij elkaar krijgen. Enkele particulieren die dit voor Gouda belangrijke schilderij voor de stad veilig wilden stellen, hebben het schilderij toen gekocht en vervolgens aangeboden aan het museum. Een fantastisch initiatief, dat Museum Gouda in staat stelde om met eigen middelen, een bijdrage van de Goudse Museumvrienden, de gemeente Gouda, én de genereuze bijdragen van deze particuliere kopers het schilderij alsnog te verwerven.

Overlijden van fotograaf Robert de Hartogh

Met verdriet hebben wij kennis genomen van het plotselinge overlijden van fotograaf Robert de Hartogh. Op zaterdag 19 november overleed De Hartogh in zijn woonplaats Rotterdam.

Afgelopen maanden werkten Robert de Hartogh en fotograaf Khalid Amakran intensief samen in voorbereiding op een dubbeltentoonstelling in Museum Gouda in april 2023, in het kader van De Mix Nederland. Geïnspireerd door de foto’s die de Hartogh vanaf de jaren 70 maakte van zogenoemde gastarbeiders in Gouda en andere steden, legt Amakran onder de noemer 'Bnadem' in foto- en videoportretten de verhalen vast van deze eerste generatie Marokkaanse immigranten en hun (klein)kinderen.

Robert de Hartogh was een van de eerste fotografen in Nederland die de leefomstandigheden van arbeidsmigranten vastlegde. In 1977 had hij samen met schilder Peter Blokhuis in Museum Gouda over dit onderwerp zijn eerste museale tentoonstelling. We voelen ons verdrietig maar ook vereerd dat ook De Hartoghs laatste tentoonstelling in Museum Gouda zal zijn.

Eerste foto: Khalid Amakran en Robert de Hartogh (r). Foto van @markbolk
Tweede foto: Marokkaanse man in een kaasfabriek in Gouda (1977), foto van Robert de Hartogh

Drieluik van Oekraïense nieuwkomers

‘The truth doesn’t drown in water and doesn’t burn in fire’; op dat Oekraïense gezegde is het metersgrote drieluik gebaseerd dat de Nederlands-Letse kunstenaar Dace Satre Sietina samen met Oekraïense nieuwkomers in Gouda maakt. My dear swallows, spread your wings upon the land of peace, zoals het kunstwerk heet, toont een onderdrukt verleden en een afschuwelijk heden. Maar er is ook hoop, zo laat het derde luik – de toekomst – zien. Het werk wordt vervaardigd bij Libertum, interactief museum voor vrede en vrijheid, op de tweede verdieping van de Chocoladefabriek. Tijdens het open huis op 3 en 4 september is ‘the making of’ live te zien. Vanaf 15 september wordt My dear swallows geëxposeerd in een eigen zaal in Museum Gouda.

De makers van het drieluik laten zich inspireren door de naïeve stijl van de Oekraïense folkloristische kunstenaar Maria Prymachenko. “Elke Oekraïener is opgegroeid met invloeden van iconografie en naïeve kunst. Daarom kunnen alle nieuwkomers zonder uitleg direct meedoen. We gebruiken voor het drieluik de papertransfertechniek; een grafische techniek die makkelijk te beheersen is en ruimte biedt om met meerdere mensen tegelijk aan het werk gaan”, legt Dace Satre Sietina uit.

Brug tussen twee culturen
Elk voorwerp en elk dier in het drieluik heeft een betekenis. Zo symboliseert de beer de Russische periode, waarin de macht van Rusland goed voelbaar was. De zwaluwen staan voor vrede, en voor liefde voor hun thuisland. Het maakproces geeft niet alleen rust en herkenning, maar maakt ook ontmoetingen mogelijk. En de Oekraïense kunstenaars leren niet alleen elkaar kennen, maar ook Gouwenaars en andere nieuwkomers. “Kunst is een sociaal gebeuren. Kunst ondersteunt de communicatie in de gemeenschap, helpt bij het verwerkingsproces en geeft mensen perspectief”, aldus Sigfried Janzing, directeur van Libertum.

Met de expositie van het drieluik in Museum Gouda wordt een brug van vreedzaamheid, begrip en betrokkenheid gelegd tussen twee culturen. “Wij willen verhalen van alle Gouwenaars naar het museum brengen, zodat iedere inwoner zich herkent, ook de nieuwkomer”, vertelt Femke Haijtema, directeur van Museum Gouda.

Kom kijken!
Wie geïnteresseerd is, kan op zaterdag 3 en zondag 4 september tussen 13.00 en 16.00 uur langskomen bij Libertum in de Chocoladefabriek (tweede verdieping). Donderdag 15 september wordt de expositie van My dear swallows in Museum Gouda geopend door burgemeester Verhoeve. Vanaf dat moment kan het kunstwerk worden bewonderd.

Het project wordt gesteund door GoudApot en Praxis.

Eerste werkdag nieuwe directeur Museum Gouda

Femke Haijtema start vandaag als de nieuwe directeur van Museum Gouda. Zij neemt de sleutels van het voormalige Catharina Gasthuis over van Marc de Beyer, sinds 1 januari directeur van het Teylers Museum in Haarlem.

Femke Haijtema was hiervoor werkzaam als directeur Tentoonstellingen en Publiekszaken bij het Fries Museum en Keramiekmuseum Princessehof. Met haar achtergrond als socioloog en liefde voor geschiedenis vindt zij het belangrijk om verhalen over kunst en erfgoed voor een breed publiek toegankelijk te maken. Haijtema: “Ik zie er enorm naar uit om, samen met het team, de betekenis van het museum voor inwoners en bezoekers nog verder te vergroten.”

Een beter moment daarvoor lijkt bijna niet denkbaar. De stad en het museum staan aan de vooravond van de viering van 750 jaar stadsrechten en de spectaculaire tentoonstelling Beleef het Wonder van Gouda die samen met de Sint-Janskerk wordt georganiseerd. Dat de ‘feestelijke trein’ al vertrokken is, ziet Femke Haijtema alleen maar als een mooie uitdaging: “Een citytrip van zes maanden waarbij je in elke eeuw kunt uitstappen – wat een mooie manier om de geschiedenis van mijn nieuwe werk- en woonplaats te leren kennen en zo een bijdrage te leveren aan het motto van het feestjaar: Geef Gouda door!”

Koning opent ‘Beleef het Wonder van Gouda’

We zijn zeer verheugd te kunnen melden dat de Koning de tentoonstelling ‘Beleef het Wonder van Gouda’ opent als start van de viering van 750 jaar stadsrechten.

Zijne Majesteit de Koning opent op dinsdagmiddag 12 april de tentoonstelling ‘Beleef het Wonder van Gouda’. In 2022 is het 750 jaar geleden dat Graaf Floris V van Holland stadsrechten verleende aan Gouda. De stad viert daarom feest van 12 april tot 17 september. De tentoonstelling in de Sint-Janskerk en Museum Gouda wordt geopend tijdens de bijeenkomst ‘Verdraagzaamheid in Veelkleurigheid’. Dat thema vormt een rode draad in het verleden, heden en de toekomst van Gouda.

Femke Haijtema nieuwe directeur

De Raad van Toezicht van Museum Gouda is zeer verheugd te kunnen melden dat Femke Haijtema per 1 maart 2022 de nieuwe directeur-bestuurder van het museum wordt. De sollicitatiecommissie was unaniem enthousiast over haar kandidatuur. Haijtema volgt Marc de Beyer op; hij wordt per 1 januari 2022 directeur van Teylers Museum in Haarlem.

Op dit moment is Femke Haijtema (1977) werkzaam als directeur Tentoonstellingen en Publiekszaken bij het Fries Museum en Keramiekmuseum Princessehof. Na de opening van het nieuwe museum in 2013 was zij met haar team verantwoordelijk voor de herpositionering van het Fries Museum en ze was de drijvende kracht achter de herinrichting van het Princessehof in 2017. Met haar achtergrond als socioloog en liefde voor geschiedenis ligt haar expertise in het voor een breed publiek toegankelijk maken van verhalen over kunst en erfgoed. Onder haar hoede werden in Leeuwarden de afgelopen jaren hooggewaardeerde en goedbezochte tentoonstellingen georganiseerd zoals 'Escher op reis', 'Rembrandt & Saskia', 'Wij Vikingen', 'Gezonken Schatten' en 'Haute Bordure'. Vernieuwende educatieve programma’s wisten de musea met de stad en regio te verbinden. Naast haar museale werkzaamheden is Haijtema onder meer actief als commissievoorzitter bij het Mondriaan Fonds en is zij bestuurslid bij het internationale museumnetwerk ICOM.

Femke Haijtema over haar komst naar Gouda: “Museum Gouda heeft mijn hart veroverd. Met de historische plek en de prachtige gebouwen, met de ontroerende religieuze kunst en de bravoure van de schuttersstukken, met het bedrijvige Gouds plateel en de atmosfeer van de Haagse school. En vooral ook met de diversiteit van de omringende stad in zijn mooie middeleeuwse jas. Ik zie er enorm naar uit om, samen met het sterke team, de betekenis van het museum voor inwoners en bezoekers nog verder te vergroten.”

Ook Annelies Dalman, voorzitter van de Raad van Toezicht is enthousiast: “Wij zijn verheugd dat het ons gelukt is een waardige opvolger te vinden voor Marc de Beyer. Hij is een zeer betrokken en bevlogen directeur en heeft Museum Gouda nog steviger op de kaart gezet. We denken in Femke Haijtema een enthousiaste en kundige opvolger gevonden te hebben. Zij heeft als directeur Tentoonstellingen en Publiekszaken de Leeuwarder musea op de kaart gezet en we hebben er alle vertrouwen in dat zij de ambitieuze koers van Museum Gouda kan voortzetten, beginnend in het Goudse feestjaar.”

Marc de Beyer vertrekt naar Teylers Museum

Na bijna 5 jaar directeur te zijn geweest van Museum Gouda wordt Marc de Beyer per januari 2022 directeur van Teylers Museum. Dat maakte het Haarlemse museum zojuist bekend. Wij feliciteren Marc van harte met deze mooie stap, maar gaan hem ook heel erg missen. Teylers Museum haalt met Marc een bevlogen en zeer betrokken directeur in huis.

In februari 2017 werd Marc directeur van Museum Gouda. Onder zijn leiding organiseerden we onder meer succesvolle tentoonstellingen zoals ‘Pieter Pourbus. Meesterschilder uit Gouda’ en de verbindende dubbeltentoonstelling ‘De woonkamers van Gouda Oost’. In 2018 behaalde het museum een all time bezoekersrecord. Daarnaast staat Marc aan de wieg van de tentoonstelling die we volgend jaar – als Gouda feest viert– samen met de Sint-Janskerk organiseren: ‘Beleef het Wonder van Gouda’. Ook werd hij de laatste tijd steeds meer op straat herkend, door de presentatie van het AVRO/TROS programma ‘Nu te zien!’

Marc over zijn overstap naar het Teylers Museum: ‘Ik ben zeer verheugd op dat ik vanaf komend jaar leiding mag geven aan het prachtige Teylers Museum. Tegelijkertijd ga ik mijn gepassioneerde collega’s van Museum Gouda missen, we hebben met zijn allen de afgelopen jaren fantastische tentoonstellingen gemaakt en het museum stevig op de kaart gezet. Daar kunnen we trots op zijn!’

Spetterende opening Koele Wateren

De tentoonstelling Koele Wateren is op toepasselijke wijze geopend door Taco Dibbits, directeur van het Rijksmuseum, onze directeur Marc de Beyer en conservator Ingmar Reesing.

Even leek een feestelijke opening van de tentoonstelling in het water te vallen, maar wij laten ons de wind niet uit de zeilen nemen. Taco Dibbits, Marc de Beyer en Ingmar Reesing doopten de tentoonstelling Koele Wateren op gepaste wijze door een fles met Koel Water tegen de gevel van het Museum Gouda kapot te gooien. Zoals men vroeger het schip en de bemanning met dit gebaar zegenden, zo spraken zij nu de wens uit dat Koele Wateren op korte termijn volop koers kan zetten naar zalen vol bezoekers. Want dat deze tentoonstelling het bezoek meer dan waard is, staat als een paal boven water!

Neem alvast een kijkje bij Koele Wateren op ons YouTube kanaal .

Nieuwe aanwinsten

Museum Gouda heeft drie nieuwe werken opgenomen in de eigen collectie. Twee werken komen voort uit het project 'Stip op de horizon' en zijn exemplarisch voor het project en de eerste lockdown: 'Vertrouwen' van Maaike Hoonhout en een fotodrieluik van Sia Windig. Het derde werk is een eigentijds portret van de Goudse fotograaf Bram Tackenberg.

WC rol
Maaike Hoonhout is grafisch ontwerper en fotograaf. Voor Stip op de horizon zocht zij haar inspiratie binnenshuis en creëerde zij van haar buffetkast een horizon met de zon als natuurlijke lichtbron. De foto ‘Vertrouwen’, waarop een wc-rol de stip is, is een verwijzing naar de angst voor schaarste en tegelijkertijd een oproep tot vertrouwen. 'Van al mijn angsten is de angst voor tekort het kleinst. Er is zoveel te geven, te delen en te ontvangen.’

Natuur als inspiratiebron
Voor vele inzenders vormde de natuur een stip op de horizon. Zo ook voor fotograaf en contentspecialist Sia Windig. Over haar drieluik zegt ze: ‘Kijkend naar mijn foto's, reis ik terug naar die kleine wereld van het begin van de lockdown. Wonderlijke details op mijn dakterras en in het Houtmansplantsoen werden mijn wereld. Verrassend zoals dat loopt. De ene wereld gaat dicht, een andere wereld opent zich. Ooit zette ik als stip op de horizon een expositie met mijn foto's. Die droom is nu in het klein al uitgekomen en nog wel in het museum van mijn eigen stad. Het geeft zoveel voldoening dat de verbeelding van mijn stip ook tot anderen spreekt.’

Verbinding
Marc de Beyer, directeur van Museum Gouda: ‘We willen als stadsmuseum mensen met elkaar verbinden en verhalen vertellen. Dit project heeft beide in zich en is zó uniek, dat we een aantal werken willen bewaren voor toekomstige generaties. De wc-rol van Maaike symboliseert treffend de coronacrisis en vooral de eerste lockdown waarin Nederland aan het hamsteren sloeg. Het werk van Sia is de absolute publiekslieveling; bezoekers aan de tentoonstelling hebben massaal gestemd op haar werk.’

Criselda en achterkleindochter
Op de kleurrijke foto van Bram Tackenberg is Criselda te zien, de moeder van de bekende Goudse ‘buurtmoeder’ Dushi, met haar slapende achterkleinkind op schoot. De krachtige foto vereeuwigt een van de woonkamers in de wijk Korte Akkeren in tijden van corona. De aankoop ligt in de beleidslijn van het museum om de geschiedenis van de stad te verzamelen en zo ook eigentijdse Goudse gezichten als Criselda en achterkleindochter.

Zoektocht Bnadem

BNADEM – VERHALEN VAN TOEN EN NU

OPROEP: HELP MEE OM DE MENSEN EN VERHALEN TE VINDEN

OPROEP: HELP MEE OM DE MENSEN EN VERHALEN TE VINDEN We weten wie de mensen zijn die op de foto’s van Khalid staan. Maar niet wie op de foto’s van Robert staan, helaas. Hun namen en verhalen zijn onbekend. Met de hulp van jullie willen we dit graag veranderen. In een online galerij op de website van het museum zie je daarom de foto’s van Robert uit de jaren 60 en 70 in Gouda. Herken jij mensen op de foto’s? Wonen ze nog in Gouda? Wat is hun verhaal? Weet jij het? Laat het ons dan snel weten via